Үміт сыйлаған қыргүйек
Жыл сайын Қазақстан киносыншылар қауымдастығындағы әріптестеріммен бірге отандық киноның өткен он екі айдағы нәтижесін қорытындылаймыз. 2026 жылы «Сыншылар таңдауы» сыйлығының салтанаты KinoMania-мен бірлесіп өтті. Алайда рәсімге дейін де, одан кейін де келесі сыйлыққа ұсынылатын фильмдерді жеке бағалау жұмысы жүріп жатты. Біз әсіресе қыргүйектен көп үміт күттік: прокатқа бірден он қазақстандық фильм шығатыны жарияланған еді. Бірақ айдың ортасына жетсек те, 2026 жылы шынымен мықты фильмдер, шыны керек, аз шықты.
Қызығы, қазақстандық кинематографтың фильм шығару кестесі батыстық үлгіге ұқсай бастағандай. Кем дегенде бір белгісі бар: «марапаттар маусымы» қалыптасты. «Оскар», «Алтын глобус», BAFTA және басқа сыйлықтарға үміткер болады деп күтілетін фильмдердің авторлары, әдетте, туындыларын күзден бастап прокатқа шығарады. 2026 жылы бізде де соған ұқсас жағдай байқалады.
Бұл жылдың алғашқы жартысында кино тыныш болды деген сөз емес. Бірақ басымдық коммерциялық киноға берілді: миллиард теңгеден астам табыс жинаған тағы бірнеше фильм шықты – «Құшақташы, мама» және «Ғашықпын саған» мелодрамалары, сондай-ақ «Хотя бы кинода 4» комедиясы. Танымал телехикаялардың толықметражды жалғасы – «Чёрный двор в кино» мен «Мошенники» де прокатта жақсы нәтиже көрсетті. Дегенмен, меніңше, кассалық табыс пен көркемдік құндылықты ұштастырып, кино әлемін дүр сілкіндірген туынды шықпады. Мысалы, былтыр «Сыншылар таңдауы» жеңімпазы атанған Qaitadan секілді туынды шықпады. Айтпақшы, ол да былтыр қыргүйекте прокатқа шыққан еді. Осы айда төрт фильм ерекше назар аудартты: «38. Соңғы нүкте», «Бүркітші», «Қара алтын» және «7 қарақшы». Алғашқы екеуі, өкінішке қарай, кем дегенде менің үмітімді ақтамады: біркелкі емес, кей тұсы тәуір, кей тұсы анық әлсіз туындылар. Екеуі де, айтпақшы, бюджет қаражатына түсірілген. Кейде мемлекеттік тапсырыс авторларға салмақ салғандай әсер қалды.
«Қара алтын» – кейіпкерлердің есімдері мен тектері өзгертілгеніне қарамастан, тамаша ғұмырнамалық фильм. Ол туралы кейін бөлек мақалада айтамыз. Әзірге, меніңше, бұл – тоғыз айдан астам уақыт ішінде отандық прокатқа шыққан үздік туынды.
«7 қарақшы» фильміне ерекше үміт артамын: оның авторларының есімдері де, тартымды трейлері де бұған негіз береді. Фильм келесі аптада прокатқа шығады.
Әзірге драмалық фильмдер аз. Әділхан Ержанов қыста Берлинде өзінің жаңа «Тургауд» фильмін көрсетті. Алдағы жексенбіде Mugalim фильмінің тұсаукесері өтеді. Пусанда қазақстандық екі фильм – «Кіндік» пен «Қыста» көрсетіледі. Бірақ бұл қазанда болады. Олар да «Тургауд» сияқты биыл отандық көрерменге жетеді деп үміттенемін.